اين گفتار نلينو بسيار استوار است . لفظى بدين كوتاهى و شيوايى و مشهور و معروف در كتب علمى ، و سائر و دائر در ألسنه علماى فلكى ، و رائج و دارج در محاورات همگى به نام فلك را چرا به اصطلاحات ديگر تبديل كنيم و يا تغيير دهيم . لطيفه‌اى قرآنى در سير دورى كواكب : قرآن كريم سير كواكب را چنين تعبير فرمود : وَ هُوَ الَّذِي خَلَقَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ « 1 » كُلٌّ فِي فَلَكٍ از دو طرف كُلٌّ فِي فَلَكٍ است كه در اشارت به حركت استدارى و سير دورى كواكب تعبيرى شگفت است . چنان‌كه در سورهء مؤمن قرآن ، خداى سبحان ذات خود را چنين ستوده است : رَفِيعُ الدَّرَجاتِ ذُو الْعَرْشِ « 2 » كلمه مباركهء « رفيع » به حساب جمل ابجدى « 360 » است ، محيط دائره به 360 قسم متساوى قسمت مىشود ، و هر قسم را درجه مىنامند و جمع آن درجات است كه رفيع الدرجات است . علاوه اينكه كلمه « رفيع » ايمائى بر افلاك برافراشته اجرام علوى - كه همان مدارات آنهايند - دارد ، همانگونه كه در آيه ديگر فرمود : اللَّهُ الَّذِي رَفَعَ السَّماواتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَها « 3 » مزيدا اين‌كه مراد از يَسْبَحُونَ * چنانست كه طائفه‌اى از پيشينيان گفته‌اند كه سير هر كوكبى در فلكش كه همان مدار اوست مانند سباحت ماهى در آبست . و اين قول را شيخ رئيس در آغاز فصل ششم مقاله نخستين از فن دوم طبيعيات شفاء در آسمان و جهان نقل كرده است « 4 » . بلكه در تفاسير عصرى مثل تفسير مراغى آمده

--> ( 1 ) . انبياء / 34 . ( 2 ) . مؤمن / 16 . ( 3 ) . رعد / 3 . ( 4 ) . شفاء ، ج 1 ، رحلى ، چاپ سنگى ، ص 174 .